Godang do ulaon na ingkon mardalan parjambaran. Jala adong do ragam ni jambar. Alani rumit ni parjambaron di halak Batak sai jolo dibahen tonggo raja manang ria raja. Ipe asa dipamasa ulaon.
Goar ni jambar:
1. Jambar
Hata
2. Jambar
Juhut (Jagal)
3. Jambar
Sinamot (Uang).
Pinahan na boi di bagi gabe
jambar:
1. Babi
(Pinahan lobu-namarmiakmiak)
2. Hambing
(masa di Parmalim/Muslim)
3. Lombu
(lombi sitio/lombu Jonggi)
4. Hoda
(masa di ulaon ni Toba Humbang)
5. Horbo
(Sitingko tanduk/Sisapang na ualu/Gaja toba)
Ulaon na mardalan parjambaron:
1. Marhusip
(jambar surung surung horong ni parboru)
2. Tonggo
raja / ria raja
3. Ulaon
unjuk/pangoli anak manang pamuli boru)
4. Manuruk
manang mangompoi jabu
5. Manulangi
(molo maralaman/sulang sulang hariapan)
6. Manghatidangkon
haporseaon/malua
Pardalan ni manang pembagian ni
jambar namasa di Humbang, Silindung & Samosir):
Pinahan lobu / Namarmiak-miak
(Babi)
Gambar tulisan : contoh nama-nama parjambaran
Dideba luat, osang i hibul doi
dipasahat tu parboru, laho sipasahaton nasida tu hula hula na.
Sigagat duhut (horbo manang lombu
natinutungan) Dos do pambagian parjambaron songon pinahan lobu.
NB: Parbagi
ni jambar surung-surung martonggo raja dohot ria raja. Asa denggan parbagi ni
jambar i, unang pola sude na ro mamboan jambar, dumengganma dibagi
marsuhu-suhu, asa toho parsahat ni jambar i. Tarsongon on ma parbagina:
Ulaon Tonggo raja/Ria raja
1. Namarngingi
siamun tu Parsinabung
2. Namarngingi
hambirang tu Panamboli
3. Osang
tu Boru
4. ihur-ihur
tading di suhut
Ulaon Unjuk
1. Namarngingi
tu Hula-hula dohot Tulang
2. Osang
tu boru
3. Ihur-ihur
tu parboru (molo … paranak / dibagihon molo … parboru)
4. Soit
tu dongan sahuta, dongan tubu, pangula ni huria, pemerintah setempat
5. Somba
somba tu horong tulang sahat tu hula-hula anak manjae.
Sigagat Duhut (Lombu, Hoda, Horbo)
Ulaon Unjuk Pamuli Boru
1. Namarngingi
tu hula-hula dohot tulang ni boru muli
2. Osang
tu boru
3. Tanggalan
tu pariban
4. Somba-somba
/ rusuk galapang tu horong ni tulang sahat tu hula-hula anak manjae
5. Soit
/ buhu-buhu dongan sahuta, ale-ale, DNA
6. Panamboli
/ gonting tu dongan sahuta
7. Ihur-ihur
tading di hasuhuton
8. Pohu
(tango-tango, tambahan tu jambar soit dohot somba-somba)
Ulaon Unjuk Pangoli Anak
1. Namarngingi
tu hula-hula dohot tulang ni boru muli
2. Osang
tu boru
3. Tanggalan
tu pariban
4. Somba-somba
/ rusuk galapang tu horong ni tulang sahat tu hula-hula anak manjae
5. Soit
/ buhu-buhu dongan sahuta, ale-ale DNA
6. Panomboli
/ gonting tu dongan sahuta
7. Ihur-ihur
tading di hasuhuton
8. Pohu
(tango tango, tambahan tu jambar soit dohot somba somba)
Ulaon SARI MATUA, SAUR MATUA,
SAURMATUA MAULIBULUNG
1. Ulaon
SARI MATUA, SAUR MATUA, SAURMATUA MAULIBULUNG
2. Namarngingi
parsiamun tu Hula-hula ni na monding
3. Namarngingi
parsiambirang tu Bona Tulang
4. Osang
parsiamun tu Boru tubu
5. Osang
parhambirang tu Boru tubu parsadaan
6. Somba
somba (rusuk) hulahula na marhahamaranggi, hula-hula ni anak manjae, Bona ni
ari dohot Tualng rorobot
7. Buhubuhu
/ soit tu Sihasihal
8. Tanggalan
tu Pariban dohot na asing
9. Panamboli
/ gonting tu Dongan tubu
10. Ihur
ihur tu Tulang silehon saput
11. Pohu
(tango tango, tambahan tu jambar somba somba)
12. Jambar
na tading di suhut
·
HATA LAHO MAMBAGI PARJAMBARAN
·
Protokol
ni Parboru:
·
“Di hamu raja ni pamoruonnami,
tangkas do nangkin dipasahat hamu tudu-tudu ni sipanganon tu hami, didok hata
ni natua-tua, Andorang so diseat raut jumolo ma diseat hata. Beha amangboru,
hira songon dia ma partordingna?”.
·
Protokol
ni Paranak:
·
“Mauliate ma di rajai. Di
sungkun-sungkun muna taringot di tudu-tudu ni sipanganon i, nungnga hupasahat
hami tu hamu. Asa hamu ma rajanami namangaturhon. Molo sian hami pamoruonmuna,
rade ma hami mangulahonsa.”
·
Molo di ulaon alap jual, somalna
didok si dapot solup ma paranak. Alai molo di ulaon taruhon jual, olo adong
hata ni parboru mandok sidapot solup ma hami.
·
Protokol
ni Parboru:
·
“Amangboru, molo dos rohanta,
songonon ma konsep ni parjambaran: Sibagi dua ma tudu-tudu ni sipanganon i.
Alai molo Osang tu Hula-hula nami mai, dohot ihur-ihur tinggal ma i di hami..”
·
Protokol
ni Paranak:
·
“Nunga nauli i Rajanami.”
·
Diulahon ma namarbagi jambar, jala
laos dipasahat ma hombar tu hasahatanna. Taringot di ruhut-ruhutna, pinatorang
do di bagian ruhut-ruhut parjambaron na masa di adat humbang, Silindung &
Samosir.
·
Partonding ni parjambaron adat di
Humbang – Namarmiak-miak (pinahan
lobu);
1. Namarngingi
tu Hulahula dohot Tulang ni boru muli
2. Osang
tu boru
3. Tanggalan
tu pariban
4. Somba-somba
/ rusuk galapang tu horong ni tulang sahat tu hulahula anak manjae
5. Soit
/ buhubuhu dongan sahuta, aleale DNA
6. Panamboli
/ gonting tu dongan sahuta
7. Ihurihur
tading di hasuhuton
8. Pohu
(tango tango, tambahan tu jambar soit dohot somba somba)
·
Sigagat duhut (horbo manang lombu
natinutungan) dos do pambagian parjambaron songon pinahan lobu.
·
Catatan:
·
Molo hompal ulu gabe jambar ni
panambak (sipitudai), rusuk galapang ma jambar ni Hula hula ni na
monding, somba somba ma jambar ni sude tulang dohot hula hula.
·
Anggo ihur ihur hot do jambar ni
sipasahat saput.
